
Sunliy yo'ldosh
Sunliy yo'ldosh- biror osmon jismi atrofida orbita bo'ylab harakatlanadigan kosmik apparat. Dunyoda birinchi marta SSSRda Yer sunliy yo'dsoshi (YESI) (1957), Quyosh (1959), Oy (1966), Venera (1975) S. y.lari, AQSH da Mars S. y.lari (1971) uchirilgan. YESY ning minimal uchish bal. 140-150 km, maksimal uchish balandligi bir necha yuz ming km. Orbita bo'ylab aylanish davri 1,5soatdan bir necha sutkagacha. Ekvator tekisligi yaqinidagi orbitada turuvchi YESY ekvatorial; Yer qutblari yaqinidan o'tuvchi orbitadagi YESY kutbiy; aylanma ekvatorial orbitaga chiqarilgan, Yer sirtidan 35800 km ga uzo'lashtirilgan va Yer aylanishi yo'nalishi bo'yicha harakatlanib, Yer aylanish yo'nalishiga mos keluvchi YESI (Yer sirtidagi biror nuqtasida qo'zg'almasdek bo'lib tuyuladi) statsionar deb ataladi. YESY ning asosiy turi orbital kosmik kema hisoblanadi va orbital st-yadan talminlanadi.
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
